ਹਕੀਕਤ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦਾ ਹਮਲਾ

ਰੋਬੋਟ ਹੁਣ ਸਾਇੰਸ ਫਿਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ, ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖੋਹਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਹ ਚਰਚਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ| ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖਬਰ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਿਆ, ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਵੀ ਸਾਇੰਸ-ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਦੀ ਸਨਸਨੀਖੇਜ, ਪਰ ਨਿਰ ਆਧਾਰ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨ ਕੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕਬਾੜਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ| ਸਚਾਈ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਮਣਾ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਿੱਖੇਪਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ|
ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹੇ ਰੋਬੋਟ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁੱਝ ਇੱਕ ਦਾ ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਇਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ|           ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੋਬੋਟ ਇਸ ਸਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ| ਹੁਣੇ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ 2 ਮਾਹਿਰ ਕਾਰੀਗਰ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਲਗਾ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਘਰ – ਪਰਿਵਾਰ ਚਲਾਉਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਰੋਬੋਟ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ| ਉਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੈਸਟ ਲੈ ਕੇ ਵੀਹ ਘੰਟੇ ਲੱਗਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਲਈ ਬੇਰੋਜਗਾਰ ਕਰ          ਦੇਵੇਗਾ| ਅਜਿਹੇ ਸੌ ਰੋਬੋਟ             ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ|
ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਹੀ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਰੋਬੋਟ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ| ਇਹ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੋਬੋਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨੀ, ਤੇਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਗੈਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕੇਗਾ| ਹੁਣੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਜੀਂਸ ਪੈਂਟ ਕੁੱਝ ਦੱਖਣ- ਪੂਰਵੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਬਾਂਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਕਾਫ਼ੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਇੱਕ – ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਬੋਟ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ| ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਦੋਹਰਾਵ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦਾ ਦਖਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ – ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ 13 ਕਰੋੜ 70 ਲੱਖ ਨੌਕਰੀਆਂ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇ ਚਲਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ|
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰੋਬੋਟਸ ਦੀ ਮਾਰ ਆਮ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਵੇਗੀ, ਪਰ ਦਿਮਾਗੀ ਕੰਮ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਨ ਬਚੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ| ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਐਨਾਲਿਟਿਕਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿੱਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਇੱਕ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਵੱਲੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਾਧੂ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ| ਇਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਈ ਕਿ ਇਹ ਖਬਰ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧ ਬਿਜਨਸ ਰਿਪੋਰਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ| ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਮੰਨੇ ਪ੍ਰਮੰਨੇ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਐਨਾਲਿਟਿਕਲ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰੈਮਿੰਗ ਦੀ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ|
ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ| ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਹਾਲ ਸਭਤੋਂ ਅੱਗੇ ਚੀਨ, ਉਸਦੇ ਠੀਕ ਪਿੱਛੇ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਹੈ| ਇਸ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਚੀਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਇੰਟੈਲੀਜੰਸ ਕੰਪਨੀ ਆਈਡੀਸੀ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਜਿੰਗ ਵਿਅੰਗ ਝਾਂਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 2019 ਤੱਕ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਹੁਣੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 60 ਫੀਸਦੀ ਵਧੇਗੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ| ਯਾਨੀ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਉਣ ਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਮਜੇ ਹੀ ਮਜੇ ਹਨ|
ਪਰ ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਨਾਲਜੀ ਵਿੱਚ ਨੱਥੇ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆ ਰਹੇ ਇਸ ਸਭਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਵ ਦਾ ਸਾਡੇ-ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ| ਹੁਣੇ ਅਸੀਂ ਸੂਚਨਾ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਤੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਮੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਦਮ ਹੋਰ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਸਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੌਫ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ| 1984 ਦੇ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਉਹ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਯਾਦ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਸੀ| ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜੀਵ ਦੇ 1989 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰਨ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਸਭਾ ਦੀਆਂ ਉਪਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭੱਗ ਸਾਰੀਆਂ ਗੈਰ – ਕਾਂਗਰਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ         ਬੇਰੁਜਗਾਰੀ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦੀ ਲੈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ|
ਪਰ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੇਖੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ| ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜਮੀਆਂ-ਜਮਾਈਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੇਖਦੇ – ਵੇਖਦੇ ਹਵਾ ਹੋ ਗਈਆਂ| ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰ ਬੇਰੋਜਗਾਰ ਕੰਪੋਜਿਟਰਾਂ, ਪਰੂਫ਼ ਰੀਡਰਾਂ, ਪੇਸਟਰਾਂ ਦੇ ਅੱਡੇ ਬਣੇ ਰਹੇ| ਪਰ ਹੁਣੇ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਾ ਦਿਖੇ| ਕੀ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਹੁਣੇ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਣ ਦੇ ਖੌਫ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਇਸਨੂੰ ਝੂਠਾ ਹੱਲਾ ਮੰਨ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕੀ 2022 ਆਉਂਦੇ-ਆਉਂਦੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦੀ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾਂਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਣੇ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ|
ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰੋਜੀ-ਰੋਜਗਾਰ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਫਤ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ| ਰੋਬੋਟਿਕਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਆਫਤ ਨੂੰ ਬੇਕਾਬੂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ| ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨਾਲਜੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ  (ਸਾਂਝਾ ਨਾਮ ਸਟੇਮ) ਦੀ ਪੜਾਈ ਕਰਾਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲਾਚਾਰ ਨਹੀਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ| ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਫਿਲਹਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋੜ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ|
ਚੰਦਰਭੂਸ਼ਣ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *