ਹਿੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਚੌਥਾ ਖੰਭਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਡੂੰਘੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ| ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਅਸਹਿਯੋਗ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ| ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੂਟ ਨੇ 3 ਮਈ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੈਸ ਫ੍ਰੀਡਮ ਡੇ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਨਸਨੀਖੇਜ ਖੁਲਾਸੇ ਕੀਤੇ ਹਨ|
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੇ 10 ਮੁਕੱਦਮੇ ਠੋਕੇ ਗਏ, ਦੋ ਲੀਗਲ ਨੋਟਿਸ ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਗਲ ਐਕਸ਼ਨ ਲਏ ਗਏ| ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਛੇ ਝੂਠੇ ਮਾਮਲੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾਉਣੀ ਪਈ| ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੇ 26 ਅਤੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ 6 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ| ਇੰਨਾ ਸਭ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ  ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਦੇਣ|
ਛੱਤੀਸਗੜ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਾਲਤ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਰਾਬ ਹਨ| ਇਹਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਧੀ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਕਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਹਮਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਹੂਟ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬੀਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਏ ਹਨ| ਖਾਸਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਜਰਨਲਿਸਟ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਘੋਟਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਕਸਪੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਆਰ ਟੀ ਆਈ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਘਪਲੇਬਾਜਾਂ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਗਰੁਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਬਣਾਵੇ| ਐਡੀਟਰਸ ਗਿਲਡ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ| ਪ੍ਰੈਸ ਕੌਂਸਲ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਜਰੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਥੰਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਮਜੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ|
ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੀ ਮਨਮਾਫਿਕ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਮਨਮਾਫਿਕ ਮੀਡੀਆ ਵੀ ਖੜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ| ਇਸਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮੀਡੀਆ ਗਰੁਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਰਥਕ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਮਾਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ| ਸੱਤਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਗਰੁਪ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸ ਸੰਪਾਦਕ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਗੱਲ ਕਰੇਗੀ| ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸੱਤਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਨੂੰ  ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਸੱਮਝਣ ਲਗਿਆ ਹੈ| ਇਸਦੇ ਚਲਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਈਆਂ ਹਨ| ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਭਾਂਪ ਕੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿਰੋਧੀ ਰਵੱਈਆ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ| ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੇਤ ਮਾਫਿਆ, ਬਿਲਡਰ ਅਤੇ ਧਰਮਗੁਰੁ ਤੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ| ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ|

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *