ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵੱਧਦੀ ਦੋਸਤੀ

ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਘ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ| ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਚਾਰ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੁਨੇਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੂਰ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ| ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ 1982 ਵਿੱਚ ਮੋਜਾੰਬੀਕ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਨਿਆ| ਹੁਣ ਸਾਢ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ| ਦਰਅਸਲ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਨੇੜਤਾ ਵੈਚਾਰਿਕ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਰਹੀ|
ਅਸੀਂ ਓਪਨਿਵੇਸ਼ਕ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ – ਨਾਲ ਝੱਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨਾਤੇ ਸਾਡੇ ਸਰੋਕਾਰ ਇੱਕ ਸੀ| ਪਰ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਵਾਦ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਕਈ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ| ਕੁੱਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਸੋਸਣ ਵੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਚਲਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਡਾ ਸੰਵਾਦ ਲੱਗਭੱਗ ਟੁੱਟ ਹੀ ਗਿਆ| ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਭੇਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਮਾਹੌਲ ਬਦਲਿਆ ਹੈ| ਕਮੋਬੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਣਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਸੰਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਕਦਮ  ਵਧਾਉਣੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਸੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਚੀਨ ਨੇ ਉੱਥੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਵਧਾਇਆ|
ਅੱਜ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਜਿੱਥੇ 200 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਭਾਰਤ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ 33 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਲਗਾ ਰੱਖੇ ਹਨ| ਬਹਿਰਹਾਲ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਅਹਿਮ ਸਮੱਝੌਤੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਮੋਜਾੰਬੀਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਐਗਰੀਮੈਂਟ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ, ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਬਣਾਉਣ ਉੱਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸਰਗਰਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਹੈ|
ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੱਠ ਫ਼ੀਸਦੀ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵੀਹ ਫੀਸਦੀ ਹੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਮੌਕੇ ਹਨ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ| ਸਿਆਸਤੀ ਅਤੇ ਸਾਮਰਿਕ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਵੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦਾ ਸਾਥ ਬੇਹੱਦ ਜਰੂਰੀ ਹੈ| ਜਿਵੇਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੋਜਾੰਬੀਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਿੰਕ ਹੈ| ਦੱਖਣੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਰ-ਸਵੇਰ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਤਟਵਰਤੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਫਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਬ੍ਰਿਕਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ| ਇਸ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਥ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ| ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਹਿਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਇਸਲਈ ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ| ਬਸ, ਸਾਨੂੰ ਸੰਵਾਦ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ|
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *