ਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਨਹੀਂ ਹਨ ਦਲਿਤ?

exploitation

ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਦਲਿਤ ਸੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ| ਕਦੇ – ਕਦੇ ਦੂਜੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਰਥ ਹੋਵੇ| ਊਨਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ 6 ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸਲਈ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਰੀ ਹੋਈ ਗਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ|
ਰੋਹਤਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਮ ਏ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2013 ਵਿੱਚ ਭਿਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਉਸਦੀ ਗਲਤੀ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੁਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਸੀ| ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਣ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਈ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹੀ ਕੁਕਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਸਿਰਫ ਦਲਿਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ| ਦਲਿਤ ਕੀ ਇਸ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਕੀ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ?
ਜਮਾਨਾ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਹੈ| ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਇਹ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਵੇਗੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੱਮਝਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂ ਹਮਲਾਵਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੈਅ ਹੈ| ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਲ ਦੇਸ਼ ਗੁਲਾਮ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਜਾਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵੰਡ ਹੀ ਸੀ| ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਬਾਹਰੋਂ ਆ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਬਰਾਬਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ| ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਗਤੀ ਦਾ ਨਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਥਕਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਚੁਪ ਬੈਠੇ ਹਨ| ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੈਅ ਹੈ| ਇਹ ਗੱਲ ਤਥਾਕਥਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ? ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂ ਭਾਗ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀਇਤਾ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇਕ ਸੋਚ ਹੈ|
ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਖੱਲ, ਖਾਸਕਰਕੇ ਗਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਕਹਿਰ ਟੂਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ| ਪਸ਼ੂ ਹੱਤਿਆ ਗਲਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਕਿ ਜਾਨਵਰ ਦਲਿਤ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਭਲਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ  ਮਨੁੱਖਤਾ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਗੁਜਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ? ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦਲਿਤਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਕੁਟਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ| ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੰਥ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਆਜਾਦ ਹੈ| ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਇਸਾਈਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮਾਂਤਰਣ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ| ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਤੇ ਦਲਿਤ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆ ਜਾਣ| ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਖੁੱਲਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਖੱਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ? ਇਹੀ ਪੀੜਿਤ ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਨਿਜੀ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਇਸ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੋਸਣ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਰਹੇਗੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਵਿਕਸਿਤ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ| ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੋਕ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹਨਾਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੰਭੀਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਗਠਨ ਤਾਂ ਖੁਦ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ| ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਗਲਿਆਰੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ| ਸ਼ਾਸਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਸਤਾ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਕਲੇਗਾ|
ਉਦਿਤ ਰਾਜ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *