ਗੁੜਗਾਂਓ ਦਾ ਸਬਕ

rain

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਏ ਜੋਰਦਾਰ ਮੀਂਹ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪੈਰਿਸ ਜਾਂ ਸ਼ੰਘਾਈ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ| ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ – ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਤੇਜ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮੁੰਬਈ, ਹਾਈਟੈਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੇਂਗਲੁਰੂ ਅਤੇ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਸਿਟੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੁਗਰਾਮ (ਗੁੜਗਾਂਓ) ਵਿੱਚ ਜਨਜੀਵਨ ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੱਪ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ| ਬੰਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝੀਲ ਓਵਰਫਲੋ ਕਰਨ ਲੱਗ ਗਈ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ| ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ| ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਗੁੜਗਾਂਓ ਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਬੀਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ 18 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ        ਸਮੇਂ ਤਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਲੱਗ ਗਿਆ| ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਗੁੜਗਾਂਓ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ 50 ਮਿ ਮੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਮ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੈ| ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਈ|
ਜਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਾਨੁੱਖੀ ਆਫਤ ਹੈ| ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਫਲਾਇਓਵਰ ਅਤੇ ਹਾਈਵੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਕਾਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਕਮਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| ਨਦੀ – ਨਾਲੇ ਪੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ| ਗੁੜਗਾਂਓ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਭਰ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੋ| ਉੱਥੋਂ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ| ਬਾਦਸ਼ਾਹਪੁਰ ਨਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉੱਤੇ ਹਾਈਵੇ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪਰਵਾਹ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਇਸ ਕਾਰਨ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਰਦੇ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੋਣ ਲਗਿਆ ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਜੈਪੁਰ ਹਾਈਵੇ ਬਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ| ਉਸ ਉੱਤੇ ਛੇ ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਭਰ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੱਡੀਆਂ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ|
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇਕੱਲੇ ਗੁੜਗਾਂਓ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੰਰਚਨਾ, ਪਾਰਿਸਥਿਤੀਕੀ ਅਤੇ ਵੱਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਰਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਜਮੀਨ- ਮਾਫਿਆਵਾਂ, ਬਿਲਡਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਤਾਂ ਭਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਫੋਕੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਬੀਤੇ ਸਾਲ ਚੇਨਈ ਦਾ ਇਹੀ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ| ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਸੀ ਤੰਤਰ ਸਿਰਫ 6,50,000 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ| ਕੂਵਮ ਅਤੇ ਅਡਯਾਰ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਵੀ ਵਧਦਾ ਗਿਆ| ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਮੀਨ  ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈ| ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਤਲਾਬਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ 150 ਤੋਂ ਘੱਟਕੇ 27 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ| ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਇਸ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਸੰਕਟ ਦੀ ਭਾਲ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਹਨ|
ਹੁਣ ਇਸ ਤਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਜਿਸ ਗੁੜਗਾਂਓ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਬਹੁਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਉਪਲੱਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਆਏ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਸੜਕ ਜਾਮ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ? ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਹੌਲੀ – ਹੌਲੀ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਲਾਇਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ| ਗੁੜਗਾਂਓ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸਬਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨੀਤੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇਗੀ|
ਅਕਸ਼ੈ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *