ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਫੌਜ ਦਾ ਨਾਕਾਮ ਤਖਤਾਪਲਟ

Turkey

ਬੀਤੀ 15 ਜੁਲਾਈ 2016 ਦਾ ਦਿਨ ਤੁਰਕੀ ਲਈ ਸ਼ੱਕਾਂ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਿਨ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ| ਤੁਰਕੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਧੜੇ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ| ਸਾਰੀਆਂ ਜਨਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਠੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਫੌਜ ਅਤੇ ਪੁਲੀਸ ਦਸਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਝੜੱਪਾਂ ਹੋਈਆਂ| ਤੁਰਕੀ ਪੁਲੀਸ ਬਗਾਵਤ ਉੱਤੇ ਉਤਰੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ| ਉਸਦੇ ਵੱਲੋਂ ਫੌਜੀ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਿਰਾਇਆ ਗਿਆ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫੌਜ ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਸਪੈਸ਼ਲ ਫੋਰਸ ਦੇ ਹੈਡਕਵਾਰਟਰ ਉੱਤੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 17 ਪੁਲੀਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ| ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ| ਫੌਜ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਆਪਣੇ ਟੈਂਕਾਂ ਨਾਲ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ| ਬਾਗ਼ੀ ਫੌਜ ਨੇ ਅੰਕਾਰਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵੱਡੇ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ| ਫੌਜ ਨੇ ਟੀ ਵੀ ਉੱਤੇ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅੰਕਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ| ਫੌਜ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ| ਫੌਜ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਮਾਰਸ਼ਲ ਲਾੱਅ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ| ਪਰ ਆਮ ਜਨਤਾ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਉਤਰ ਆਈ ਅਤੇ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ|
ਹਜਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਸੇਪ ਤਈਪ ਐਰਦੋਗਨ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਪਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਤੁਰਕੀ ਲਈ ਕਈ ਸਵਾਲ ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ| ਅਖੀਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਰਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣਾ ਪਿਆ?
ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸਾਮਰਿਕ ਹਾਲਤ
ਤੁਰਕੀ ਸਾਮਰਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ| ਤੁਸੀ ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹੋ| ਇਸਦੀ ਪੂਰਵੀ ਸੀਮਾ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੀਰਿਆ, ਇਰਾਕ, ਇਰਾਨ, ਆਰਮੇਨੀਆ ਅਤੇ ਜਾਰਜੀਆ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ| ਇਸਦੀ ਪੱਛਮੀ ਸੀਮਾ, ਪੂਰਵੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਬੁਲਗਾਰਿਆ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ| ਇਸਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲ਼ਾ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮੱਧ ਸਾਗਰ ਹੈ| ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅੰਕਾਰਾ ਹੈ| ਇਸਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਤੁਰਕੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਰਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਪਾਸ਼ਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਫਾਰਸੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ| ਉੱਤਰੀ ਐਟਲਾਂਟਿਕ ਦੇ ਨਾਟੋ ਸਮੂਹ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਸ਼ ਹੈ|
ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ| ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਫੌਜ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਪਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਧਰਮ – ਨਿਰਪੱਖ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਇਸਲਾਮੀ ਕੱਟੜਪੁਣੇ ਦੇ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਉਹ ਸੱਤਾ ਪਲਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ| ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਹੁਣ ਆਓ  ਅਸੀ ਇਹ ਜਾਣ ਲਈਏ ਕਿ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਕੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇੰਨੀ ਪ੍ਰਤਿਬਧ ਹੈ|
ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਪਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ
ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਉਰਫ ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਾਲ ਪਾਸ਼ਾ (1881- 1938) ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਤੁਰਕੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੁਲਤਾਨ ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬੇਦਖ਼ਲ ਕਰਕੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਧੁਨਿਕ, ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਅਤਾਤੁਰਕ’ ਯਾਨੀ ਤੁਰਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿਧੀ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ|
ਕਮਾਲ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹੀ ਕਈ ਮਜਬੂਤ ਫੈਸਲੇ ਲਏ| ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ..
(1) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤੇ|
(2) ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਜੋਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮਿਕ ਮੁੱਲਾਂ ਵਰਗ ਬਹੁਤ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਤਵੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਾ ਸੁਣੀ|
(3) ਉਨ੍ਹਾਂਨੇ ਸਾਲ 1924 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਰਮ – ਨਿਰਪੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਬਿਲ ਲਿਆਂਦਾ, ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਅਤਾਤੁਰਕ ਨੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਦੇਕੇ ਇਸ ਬਿਲ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕਰਵਾਕੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਲ ਧਰਮ – ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ|
(4) ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕਮਾਲ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਟੋਪੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਣ| ਇਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਕਮਾਲ ਨੇ ਫੌਜ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ|
(5) ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸੰਹਿਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ|
(6) ਬਹੁ-ਵਿਆਹ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਤੀਰਾ ਨਾ ਕਰਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ| ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਣਾ ਨਿਸ਼ਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘੂਸਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਸਜਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ| ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰਦ ਪੁਰਾਣੇ ਢੰਗ ਦੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਆਧੁਨਿਕ, ਪੱਛਮੀ ਸੂਟ-ਬੂਟ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗੇ|
(7) ਕਮਾਲ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਅਰਬ ਅਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਖਤ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲਈ ਅਰਬੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ| ਕਮਾਲ ਖੁਦ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਕੇ ਰੋਮਨ ਵਰਣ-ਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ| ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਤੁਰਕੀ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁਦਾਈ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ|
(8) ਕਮਾਲ ਨੇ ਤੁਰਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਤਿਅੰਤ ਆਧੁਨਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ| 10 ਨਵੰਬਰ 1938 ਵਿੱਚ ਮੁਸਤਫਾ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ|
ਤੁਰਕੀ ਫੌਜ ਅਮੂਮਨ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਾਲਿਸਟ ਆਇਡਯੋਲਾਜੀ ਵੱਲ ਜਿਆਦਾ ਝੁਕਾਓ ਰੱਖਦੀ ਹੈ| ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਿਹਾ ਮਤਲੱਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ| ਫੌਜ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੱਮਝਦੀ ਹੈ|
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਸੇਪ ਤਇਪ ਐਦਰੋਗਨ ਉੱਤੇ ਇਸਲਾਮੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ :
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰੇਸੇਪ ਤਇਪ ਏਰਦੋਗਨ ਪਿਛਲੇ ਲੱਗਭੱਗ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਉਹ ਸਾਲ 1994 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਇਸਤਾਂਬੂਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੇਅਰ ਰਹੇ| ਸੰਨ 2003 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਰਹੇ| 2014 ਤੋਂ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਹਨ| ਫੌਜ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਾਸਨ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ| ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਅਰ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਸਟ ਵੈਲਫੇਅਰ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਚੋਣ ਲੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ| ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏ ਕੇ ਪੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2003 ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੇ|
ਫੌਜ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਰਦੋਗਨ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਿਨਾਲੀ ਯਿਲਦੀਰਿਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਰਗੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਗਰਿਮਾਮਈ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ| ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੀਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਸ਼ਰ-ਅਲ-ਅਸਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦਾ ਗੁਪ – ਚੁਪ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ| ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇੱਥੇ ਕੁਰਦ ਵਿਦਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ|
ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਦਰੋਗਨ ਦਾ ਜਵਾਬੀ ਇਲਜ਼ਾਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਖ਼ਤਾ ਪਲਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਸਾਥੀ ਮੌਲਵੀ ਫਤਹਿ ਉੱਲਾਹ ਗੁਲੇਨ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣੇ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਇਆ ਹੈ| ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਨਾਕਾਮ ਤਖਤਾਪਲਟ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਐਦਰੋਗਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ| ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇਸਲਾਮਿਕ ਤੁਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣਗੇ|
ਸੁਧੇਂਦੁ ਓਝਾ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *