ਦੇਖਣਯੋਗ ਹਨ ਸਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਅਸ਼ੋਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬੋਧੀ ਸਤੂਪ

Sanchi

ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸਥਿਤ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਾਂਚੀ ਨਗਰ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬੋਧੀ ਸਤੂਪਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ| ਇੱਥੇ ਸਾਲ ਭਰ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸੈਲਾਨੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ| ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਂਚੀ ਦਾ ਦੌਲਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚਰਮ ਉੱਤੇ ਸੀ| ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਸਾਂਚੀ ਸਤੂਪ ਮੌਰਿਆ ਸਮਰਾਟ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਬਣਵਾਏ ਸਨ|
ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਘੁਮਾਉਣ ਲਈ ਚਲਦੇ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਸਤੂਪ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਉੱਤੇ| ਇਸ ਸਿਖਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਮ ਸਿਖਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਸਿਖਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਤੋਰਣ ਦੁਆਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੋਖੇ ਹਨ| ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਬੋਧੀ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਕਨ ਦੂਜੇ ਬੋਧੀ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਾਂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਸਿਖਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੁਰਵਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਕਿਤ ਹਨ|
ਹੁਣ ਸਤੂਪ ਨੰਬਰ ਦੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇਖਣ ਚਲੀਏ| ਇਹ ਸਤੂਪ ਵੀ ਰੇਤਲੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ| ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਉੱਤੇ ਦੀ ਛਤਰੀ ਚਿਕਨੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ| ਹੁਣ ਤੁਸੀ ਅਸ਼ੋਕ ਖੰਭਾ ਦੇਖਣ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ| ਇਸ ਬੋਧੀ ਖੰਭੇ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੀਜੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ| ਇਹ ਵੱਡੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਦਵਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਥਿਤ ਹੈ| ਲੋੜੀਂਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਇਹ ਖੰਭਾ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ|
ਹੋਰ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਸਤਧਾਰਾ ਵੀ ਦੇਖਣ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ| ਸਾਂਚੀ ਦੇ ਵਿਸਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤੂਪਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਸਾਂਚੀ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਬੋਧੀ ਸਤੂਪ ਹਾਲ-ਫਿਲਹਾਲ ਹੀ ਖੋਜੇ ਗਏ ਹਨ| ਸਤਧਾਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਦੇ ਇਹ ਸਿਖਰ ਸਾਂਚੀ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਸਤੂਪਾਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਜਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗਦੇ ਹਨ|
ਹੈਲਯੋਡੋਰਸ ਖੰਭਾ ਵੀ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ| ਉਦਇਗਿਰੀ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੱਗਭੱਗ ਦੋ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈਲਯੋਡੋਰਸ ਖੰਭਾ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ| ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹਵੇਨਸਾਂਗ ਨਾਮਕ ਚੀਨੀ ਯਾਤਰੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਸੀ| ਵਿਜੈ ਮੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਉਚ ਕਲਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ| ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੋਣਾਰਕ ਦੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਿਜੈ ਮੰਦਰ ਖੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਪਤਕਾਲੀਨ ਸੂਰਜ ਮੰਦਰ  ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ| ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਅਤੇ ਰੱਥ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪਹੀਏ ਅਤੇ ਕੋਣਾਰਕ ਮੰਦਰ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਦਰ  ਦੇ ਬਾਹਰ ਸੈਕਸ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੀ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ|
ਤੁਸੀ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਦੇਖਣ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ| ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਮੌਜੂਦ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਲੱਗਭੱਗ ਅੱਧਾ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ| ਇਸ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਦੇ 108 ਤਣ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਸਰੇ ਹੋਏ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਿਹਾ ਬਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ|
ਸਾਂਚੀ ਇਟਾਰਸੀ ਝਾਂਸੀ ਰੇਲ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰੇਲਾਂ ਇੱਥੇ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ| ਉਂਝ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਉਤਰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹਰ 10 ਮਿੰਟ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਾਂਚੀ ਲਈ ਬਸ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ| ਸੜਕ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਭੋਪਾਲ, ਇੰਦੌਰ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਅਤੇ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਸਾਂਚੀ ਜਾ ਸੱਕਦੇ ਹਨ|
ਬਿਊਰੋ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *