ਯੂ. ਪੀ. ਚੋਣਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ ਬਸਪਾ

bspp

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣੇ 3-4 ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ| ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਪਰ ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸਮਾਜਿਕ (ਜਾਤੀਗਤ) ਸਮੀਕਰਣਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬਸਪਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਣਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਦੇ ਹੋਰ ਪਿਛੜਿਆ, ਕਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ|
ਬਸਪਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਲਿਤ ਸ਼ੋਸ਼ਿਤ ਸਮਾਜ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਾਜੀਨਿਤਕ ਚਿਹਰਾ ਬਣ ਕੇ ਹੋਈ ਸੀ| ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰੋਸ ਨੂੰ ਬਸਪਾ ਨੇ ਹਮਲਾਵਰ ਪਰ, ਅਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜਬੂਤ ਆਵਾਜ ਦਿੱਤੀ ਸੀ| ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਓ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਮੱਧ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਓ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੇ ਪੜਾਉ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਸਨ| ਪਰ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਸਪਾ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਓ ਦਾ ਏਜੰਡਾ ਹੌਲੀ – ਹੌਲੀ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ| ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਓ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਗਿਆ, ਫ਼ੈਸਲੇ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਗੱਠਜੋੜ ਕੀਤੇ ਗਏ|
ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀਕਰਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕੁੱਝ ਬਸਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਂਜ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਨੇਤਾਵਾਂ ਉੱਤੇ| ਦਲਿਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਅਭਿਆਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ ਹੈ| ਹਾਂ, ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸਪਾ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਜੋ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਉੱਤੇਜ਼ਕ ਨਾਹਰੇ (ਟਿੱਕਾ, ਤਰਾਜੂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ) ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ ਉਹ ਗੈਰ – ਦਲਿਤ, ਦਲਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ| ਚੂਹੀ ਨਾਥ ਭਾਸਕਰ ਵਰਗੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ| ਬਸਪਾ ਨੂੰ ਪਿਛੜਿਆ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਅਗੜੀਆਂ ਆਖੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਸੂਖ਼ ਬਣਾਇਆ| ਬਸਪਾ ਸੁਪ੍ਰੀਮੋ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਨਤਾ ਸਤੀਸ਼ ਮਿਸ਼ਰ ਅਤੇ ਨਸੀਮੁੱਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ (ਹਾਲ ਤਕ ਸਵਾਮੀ ਨਾਥ ਮੌਰਿਆ ਵੀ) ਨੂੰ ਬਸਪਾ ਦੇ ਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੀ ਹੈ|
ਤਿੰਨ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਲਿਤ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਮਨੁਵਾਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਬਸਪਾ ਵਿੱਚ ਜਨਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਉਭਾਰ ਹੁਣ ਭੀੜ ਦੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਪਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ| ਭਾਜਪਾ ਆਪਣੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ       ਕੇ, ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵੋਟ ਮੰਗੇਗੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜਨਾਧਾਰ (ਦਲਿਤ-ਮੁਸਲਮਾਨ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ)  ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵੋਟ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯਤਨਸੀਲ ਹੈ| ਬਸਪਾ ਹੁਣੇ ਵੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ|
ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਬਸਪਾ ਸੁਪ੍ਰੀਮੋ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਦੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਸਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਸਪਾ ਬੈਕਫੁਟ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ| ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਭਾਜਪਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੀ ਹੈ| ਬਸਪਾ ਸੁਪ੍ਰੀਮੋ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ| ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਸੀਮੁੱਦੀਨ ਸਿੱਦੀਕੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁੱਦੇ ਦੇ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਨਾਲ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ| ਦਯਾਸ਼ੰਕਰ ਸਿੰਘ ਭਾਵੇਂ ਹੀ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਨਿਸ਼ਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਬਸਪਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹਮਲਾਵਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ|
ਦਲਿਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਕੰਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬੋਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਬਸਪਾ ਦੀ ਆਵਾਜ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਥਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ| ਲੋਕਸਭਾ ਦੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਅਤੇ ਸਪਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਬਸਪਾ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਵੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਹੈ| ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਾ ਹੋਵੇਗਾ| ਬਸਪਾ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਰੇਗੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ|
ਸੰਜੀਵ ਰਾਏ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *