ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ

24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਸਚਿਨ ਵਨ-ਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟ ਆਉਟ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਲੇਬਾਜ ਬਣ ਗਏ। ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਗਵਾਲੀਅਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਯਾਦਗਾਰ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਤਾਂ ਚੌਕਿਆਂ ਅਤੇ ਛੱਕਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਯਾਦਗਾਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਮੈਚ ਦਾ ਇਹੀ ਹਿੱਸਾ ਯਾਦ ਰਹੇਗਾ। ਮੈਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਰਿਹਾ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਾਇਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇਗਾ। ਚੇਤਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਹੈਟ ਟ੍ਰਿਕ, ਕੁੰਬਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਸ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣਾ, ਨਰਿੰਦਰ ਹਿਰਵਾਨੀ ਦੀ ਚਮਤਕਾਰੀ ਫਿਰਕੀ ਗੇਂਦਬਾਜੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਹਿਜ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਮੈਚ ਕਿਸ ਟੀਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਧੁੰਧਲੀਆਂ ਪੈਣ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਾਰਡਨ ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਬਿੱਗ ਬੀ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਜੰਮ ਕੇ ਤਾਰੀਫ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਬਲਿਕ ਫਿਗਰ ਮੰਨਿਆ। ਬ੍ਰਾਊਨ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ, ਅਮਿਤਾਭ ਦੇ ਟੈਲੰਟ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਈ ਟੈਲੰਟ ਵਿੱਚ ਸਭਤੋਂ ਟੈਲੰਟੇਡ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਥ੍ਰੀ ਇੰਡੀਅਟਸ ਅਤੇ ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ ਖਾਨ ਦੇ ਅਮਿਰ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਜਲਵੇ ਛਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਤਾਂ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਇਹ ਤਾਰੀਫ ਯਕੀਨੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਖਸ਼ ਦਾ ਕੱਦ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨੂੰ 40 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਿਤਾਭ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਦੇਖਣਗੇ ਤਾ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ 50 ਕਰੋੜ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੀਰੋ ਥੋਪਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਜਮਾਨੇ ਦੇ ਐਂਗਰੀ ਯੰਗ ਮੈਨ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਾਸਟਰ ਬਲਾਸਟਰ ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੀਰੋ ਦੀ ਇਮੇਜ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਮਜੋਰ ਪੈਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਹਲਕਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਣ ਅਸੀਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਹੀਰੋ ਦੀ ਛਵੀ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਜਿਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੰਨਾ ਅਸੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕੀਏ। ਸਚਿਨ ਇੱਕ ਦੋ ਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚਲੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਫਾਰਮੈਂਸ ਜਾਂ ਉਮਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨਾਫੂਸੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਨੇ ਵੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਐਂਗਰੀ ਯੰਗ ਮੈਨ ਦੀ ਛਵੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਇਲ ਸਨ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨਿਆਏ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹੀ ਅਮਿਤਾਭ ਜਦੋਂ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਦਾ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਛਵੀ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਤੱਕ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਐਡਵਿਨਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਕਮਜੋਰ ਲੱਗਣ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਜਿਹਾ: ਦਰਅਸਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀਰੋ ਨੂੰ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਉਪਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇਤੂ ਮੰਨਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਵੈਸੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੈਂਸ ਕਲੱਬ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਟਕਿਆਂ ਝਟਕਿਆਂ ਦੀ ਅਸੀਂ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। 1986 ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਫੁੱਟਬਾਲ ਦੌਰਾਨ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੇ ਸਟਾਰ ਡਿਯੋਗੋ ਮਾਰਾਡੋਨਾ ਦੇ ਈਅਰ ਰਿੰਗਸ ਦੀ ਉਦੋਂ ਕਿੰਨੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸ਼ਨ ਸਿਰ ਚੜ ਕੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਰਾਡੋਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਮਜੋਰ ਪੈਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੈਂਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਇਬ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਦਰਅਸਲ, ਹੀਰੋ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨਾ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਉਸਦੀ ਛਵੀ ਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਾਤਕ ਸਾਬਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਜਰਾ ਜਿਹੀ ਚੂਕ ਜਾਂ ਕਮਜੋਰੀ ਵੀ ਸਹਿਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਲੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹੀ ਸਾਡੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਸੰਪੂਰਣਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਕਿਉਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੀਏ? ਪਰ ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਗੌਰ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਹੈ ਕਿ ਹੀਰੋ ਦੀ ਹਾਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਕੱਦ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੀਲ ਲਾਈਫ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰੀਅਲ ਲਾਈਫ। ਟ੍ਰੈਜਡੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਹੈ-ਨਾਇਕ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਾਰਨਾ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਣਾ। ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਵੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਦੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਜਬੂਤੀ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀਰੋ ਜਾਂ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਮੰਨਣ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਧਾ ਚੜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਹੀਰੋ ਗਡਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਗੱਲ ਉਥੇ ਹੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਨਵੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲੱਮਾ ਚੜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੀ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਫਲ ਸਿਨੇ ਕਲਾਕਾਰ ਕਿਸੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦਾ ਦੀਵਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨੇਤਾ ਕਿਸੇ ਜਰਨਲਿਸਟ ਦਾ ਅਤੇ ਜਰਨਲਿਸਟ ਕਿਸੇ ਮਾਡਲ ਦਾ। ਪਰ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰੁਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀਰੋ ਦੀ ਜੋ ਇਮੇਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਫੌਲਾਦ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਭੁਰਭੁਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਰੇਤ ਤੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਆਲਣੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਹੀਰੋ ਦੀ ਛਵੀ ਦਾ ਬਣਨਾ, ਉਸਦਾ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੈਂਸ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਿਰਜਨਕਰਤਾ, ਪਾਲਨਕਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰਕਰਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ-ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਪਰ ਹੀਰੋ ਜੇਕਰ ਸਚਮੁਚ ਹੀਰੋ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਛਵੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਤੋਂ ਉਪਰ ਉਠ ਕੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਲੱਗ ਛਾਪ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ