Crash between different ideologies in the world is present from long times

ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਓ
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵੈਸ਼ਵੀਕਰਨ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ| ਇਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ  ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਮਝੇ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਚੁੱਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਇੱਜਤ, ਲੋਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ| ਇੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਨੀਅਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ| ਕੋਈ  ਇਕੱਲੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਸਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਅਜਿਹਾ ਰੂਪ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਬੇਮਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ|
ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼
ਇਹ ਗੱਲ ਸਪੱਸਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੇ- ਜਿਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਤਵ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਕਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਧਿਕਤਾ ਬਨਾਮ ਬਾਹਰੋਂ ਆਰੋਪਿਤਅਸਮਿਤਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਮਵਾਦ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਹਲਚਲ ਮਚੀ ਸੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿੱਥੇ ਤੱਕ ਦਿਗਵਿਜੈ ਕਰ ਸਕੇਗਾ| ਹੁਣ ਅਜੋਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ  ਰਾਜਨੀਤਕ, ਆਰਥਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਚਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਇਸ ਲਈ ਜਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣੇ ਤਾਂ ਕਿ ਟਿਕਾਊ ਬਰਾਬਰੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਜੇਕਰ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸਮਾਜ ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੁਣ| ਉਹ ਤਾਂ ਸਭ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਧਿਕਤਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ|
ਅੱਜ ਸੂਚਨਾ ਸੰਸਾਧਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਤੇਜ ਵਿਕਾਸ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਸੱਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇਕਰੁਪਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੁਪਾਲਨ  ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਵਿਧਤਾ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ| ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਕਮੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਇਕਰੂਪੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਵਿਵਿਧਤਾ ਨਾਲ ਅਵਿਵਸਥਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਿਵਿਧਤਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ| ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ|
ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਵਿਧਤਾ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਹੈ| ਹਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ, ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਨਜ਼ਰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਤਰਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਆਧਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ, ਮਿਥਕਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਅੱਜ ਪੂੰਜੀਵਾਦ, ਸਾਮਵਾਦ, ਸਮਾਜਵਾਦ, ਫਾਂਸੀਵਾਦ, ਨਾਰੀਵਾਦ, ਉਦਾਰਵਾਦ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ| ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਬਹੁ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਿਧਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਨਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੀ ਹੈ| ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਿਧਤਾ ਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਜਦੋਂ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਮੰਜੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਸੰਦ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਲਪ ਦਿਖਾਈ ਪੈਂਦੇ ਹਨ|
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਅਵਧਾਰਣਾ ਦੇ ਵੱਲ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ| ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਕਸਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ – ਦਰਾਜ ਦੇ ਅਨਜਾਣ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੇ
ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ| ਪਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸੰਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ| ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਸਿਰਫ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀ| ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜੁੜਾਵ ਨਾਲ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ| ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਸੱਚ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਇਆ| ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਉਭਰਿਆ ਕਿ ਸਭਿਅਤਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਪੜਾਉ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਗੁਜਰਦਾ ਹੈ| ਇਹ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ
ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਸੁਭਾਅ, ਸਮਾਜ ਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਦਮਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ| ਹੁਣ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਿਵਿਧਤਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ  ਨਜਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਗੀ ਹੈ| ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਫ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ  ਨਹੀਂ ਹੈ| ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਵਿਆਪਤ ਹੈ|
ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਸੋਚ ਜਰੂਰੀ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਤੀਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੁਕਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਕਤਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਉਪਾਅ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ| ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਪੱਛਮੀਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਜੋਕੇ ਬਦਲਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਲਈ ਅਨਉਪਯੁਕਤ ਹੈ| ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਧਿਕਤਾ ਸੱਤਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾTੁਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ| ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨਕਾਮੀ ਹੈ| ਇਹ
ਸਮਾਜਵੇਸ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਮੰਜੂਰੀ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ| ਸੱਤਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬਰਾਬਰੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ| ਵਿਸ਼ਵਪੱਧਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵੈਸ਼ਵਿਕਤਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਇੱਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|
ਗਿਰੀਸ਼ਵਰ ਮਿਸ਼ਰ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *