Connect with us

Editorial

ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਭਵਿੱਖ : ਜਦੋਂ ਖਾਣੇ ਦੀ ਥਾਲੀ ਬਦਲੇਗੀ, ਕੀ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਬਜਟ ਵੀ ਬਦਲੇਗਾ?

Published

on

ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਹਾਰਮੋਨਾਂ, ਐਂਜ਼ਾਈਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਅੰਡਿਆਂ, ਮੱਛੀ, ਮਾਸ, ਦਾਲਾਂ, ਅਨਾਜ, ਗਿਰੀਦਾਰਾਂ, ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੌਧਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਸਰੋਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਘਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਬਜਟ ਦਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨ ਹੁਣ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ। ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਖਮੀਰਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਇਸ ਖੋਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੈਵ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਤਹਿਤ ਪੌਧਿਆਂ, ਦਾਲਾਂ, ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ, ਮੋਟੇ ਅਨਾਜਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਤੋਂ ਦੁੱਧ, ਅੰਡੇ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇੱਥੋਂ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ-ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਇਹ ਪੱਖ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਯਾਦਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰਿਵਾਰ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ, ਰਿਵਾਜ, ਤਿਉਹਾਰ, ਪਿੰਡ, ਖੇਤ, ਮਾਂ ਦੀ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਵਿਗਿਆਨ ਕਹੇ ਕਿ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਉਹ ਪੁੱਛੇਗਾ ਕਿ ਇਹ ਬਣਿਆ ਕਿੱਥੋਂ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਨਵੀਂ ਖੁਰਾਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ, ਕੀਮਤ, ਸਵਾਦ, ਜਾਣ-ਪਛਾਣ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਖੋਜ ਵੀ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨੀਕ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਤੇ ਇਸਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ? ਅੱਜ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਚਾਰਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਲਈ ਫ਼ਸਲਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੱਕੀ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ-ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ, ਫਲੀਆਂ, ਤੇਲਬੀਜਾਂ, ਮੋਟੇ ਅਨਾਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਟੀਨ-ਭਰਪੂਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਨਵੇਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜੈਵ-ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਲਾਂ, ਤੇਲਬੀਜਾਂ, ਮੋਟੇ ਅਨਾਜਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਗਿਆਨ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਕਿਵੇਂ ਵਧੇਗੀ? ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੈ ਜਾਵੇ

ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਬਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁੱਲ ਦੀ ਲੜੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਫ਼ਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਦਯੋਗ ਉਸ ਤੋਂ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਪਨੀ ਉਸ ਦੀ ਪੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਪਤਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਿਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?

ਇਹ ਸਵਾਲ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨਵੀਂ ਖੁਰਾਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਸਲ ਬਦਲੋ” ਕਹਿਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸਨੂੰ ਬੀਜ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਕਨੀਕ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਚਿਤ ਕੀਮਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ-ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਯਕੀਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਬਦਲਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਵਖਰੇਵੇਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਉਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਹੁਣ ਘਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵੱਲ ਆਓ। ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਸਵਾਲ ਬਹੁਤ ਸਧਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਖਰਚਾ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਗਾ? ਦੁੱਧ, ਦਾਲ, ਅੰਡੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤੇਲ, ਮਾਸ, ਬਿਜਲੀ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੀਸ, ਦਵਾਈਆਂ, ਆਵਾਜਾਈ, ਕਿਰਾਇਆ ਜਾਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕੋ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਖੁਰਾਕੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਟੈਕਸ, ਆਯਾਤ-ਨਿਰਯਾਤ ਨਿਯਮਾਂ, ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਜਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸਮਰੱਥਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ ਬਲਕਿ ਬੇਯਕੀਨੀ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਕਿੰਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਆਮਦਨ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਪਤ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖੁਰਾਕੀ ਜਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਸਸਤਾ ਜਾਂ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੀ ਛੋਟਾ ਕਿਸਾਨ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ, ਕੀ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਪੱਕਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਿਲੇਗਾ, ਕੀ ਰਵਾਇਤੀ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕੀ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੀ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇਗਾ, ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਕੌਣ ਚੁਕਾਏਗਾ?

ਸਾਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੂੰ ਗਲਤ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਉਸ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਯੋਗ ਉਸਨੂੰ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਨਿਯਮਬੱਧ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਖਰੀਦੇਗਾ।

ਇਹ ਚਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲਣਗੇ ਤਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਦਲਾਅ ਨੀਤੀ” ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੋਤ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ + ਕਿਸਾਨ + ਉਦਯੋਗ + ਖਪਤਕਾਰ + ਪੋਸ਼ਣ + ਕਿਫ਼ਾਇਤ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੇ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-ਭਰਪੂਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਪੱਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਨ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਖਪਤਕਾਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਹ ਕਿ ਨਵੀਂ ਖੁਰਾਕੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਥਾਲੀ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਨਾ ਕਰੇ।

ਸ਼ਾਇਦ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਅੱਜ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਭੋਜਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਕਿਸਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ?”

ਇਸ ਸਵਾਲ ਉੱਤੇ ਅੱਜ ਹੀ ਜਨਤਕ ਚਰਚਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਉਦਯੋਗ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਬਜਟ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਉਸਦਾ ਭਵਿੱਖ ਖੇਤ ਵਿੱਚ, ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੈਅ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਅਸਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਆਮ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਪੋਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਖਰੀਦ ਸਕੇ।

ਡਾ.ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੈਰੀ

ਸੀਨੀਅਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ

Continue Reading

Editorial

ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ

Published

on

By

ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਹੋਈਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਖਾਤਮਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਲੋਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਕਾਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਆਏ ਦਿਨ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਾਬੂ ਹੁੰਦਾ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲੀਸ ਵਲੋਂ ਆਏ ਦਿਨ ਨਸ਼ਾ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਾਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜੋਰਾਂ ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਰ ਵੱਧਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤੋਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੇਪ ਪੰਜਾਬ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਇੱਥੋਂ ਹੋਰਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਹੱਦ ਪਾਰੋਂ ਹੁੰਦੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਇਹ ਸਪਲਾਈ ਸੂਬੇ ਵਾਸਤੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਾਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਦੇ ਤਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਇਹ ਵਪਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਹ ਅੱਗੇ ਭੇਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਖੇਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਤਪਨਾਹੀ ਦੇ ਇਲਜਾਮ ਵੀ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਆਮ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰ ਇਹਨਾਂ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਤਮਾਮ ਆਗੂ ਅਤੇ ਅਫਸਰ ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਸਾਰੇ ਕੁੱਝ ਤੋਂ ਸਾਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨਾਲ ਜਾਹਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰਪਰਸਤੀ ਹਾਸਲ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਵੈਸੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਚਪਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਵਾਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਅਫੀਮ ਜਰੂਰ ਰਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਖੁਦ ਨਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਬਿਮਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੇਟ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਸੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਫੀਮ ਦੇ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੱਚਾ ਜਦੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਾਚੇ ਜਾਂ ਦਾਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਦੋ ਘੁੱਟ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਸਵਾਦ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਸ਼ੇੜੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੌਜਵਾਨ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਖੋਖਲੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚੇ ਵੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤਕ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਸਿਗਰਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਸ਼ੇ ਕਰਦੇ ਆਮ ਦਿਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਏ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਓਵਰਡੋਜ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।

ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਹ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਲੀਸ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੋਹਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਹੁਣੇ ਵੀ ਪੁਲੀਸ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ। ਜਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾਵੇਗੀ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰੋਬਾਰ ਤੇ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖਤ ਕਾਰਵਾਈ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Continue Reading

Editorial

ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ

Published

on

By

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਆਈਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਖ਼ਬਰਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਡ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਵੂਮੈਨਜ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੂਨੀਅਰ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਰਿਕਾਰਡ ਛੇਵੀਂ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀ ਵਿਮੈਨ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਹਨਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਮ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਖੁਸ਼ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣਾ ਕੋਈ ਆਮ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਫ਼ੌਜ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੱਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤੇਗੀ।

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ ਵਿਮੈਨ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਟੀਮ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛਾ ਗਈ। ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮੋਟੇ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੀ ਕਵਰੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਜੂਨੀਅਰ ਹਾਕੀ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਹਾਕੀ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਵਰਗੀ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੇ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਚੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ’ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਬਾਰੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਕੋਈ ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਖਬਰ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੇ ਸਫ਼ੇ ਤੇ ‘ਮੰਡੀਆਂ ਦੇ ਭਾਅ’ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਹੀ ਕਵਰੇਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਾਕੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਖੇਡ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਫੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਆਲਮੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਚਮਕਾਉਣ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਚੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਤਰਾਸ਼ ਕੇ ਉਭਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਤੇ ਖਿਡਾਰਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਹੈ। ਲੋੜ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਉਭਰਦੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੇ ਕੇ ਉਭਾਰਨ ਦੀ ਹੈ।

ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਣੇ ਹਨ। ਜਿਹਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਵੇਸਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਬਲਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਉਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋੜ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸੀਨੀਅਰ ਖੇਡ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੂਨੀਅਰ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕੋਚਾਂ ਤੋਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦਿਵਾਈ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਟੀਮਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜਿੱਤ ਸਕਣ।

ਬਿਊਰੋ

Continue Reading

Editorial

ਚੰਗਾ ਅਕਸ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

Published

on

By

ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਲ 2015 ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਡੀ. ਪੀ. ਆਈ. (ਸਕੂਲਜ਼), ਪੰਜਾਬ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੁਝ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਬੀਬੀ ਅੰਦਰ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਧਾਇਕਾ ਦੱਸਿਆ। ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਏ ਸੋਫ਼ੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੀ. ਏ. ਸਮਝਿਆ।

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਮੰਗਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਘੰਟੀ ਵਜਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਫਟਾਫਟ ਖਤਮ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸੋਫ਼ੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਸਾਹਿਬਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਮੈਡਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇਸ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠਣ ਲੱਗੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਫ਼ੇ ਤੇ ਹੀ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।

ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ”ਇੱਕ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੈਠ ਸਕਦਾ? ਇਹ ਕੁਰਸੀਆਂ ਕਿਸ ਲਈ ਹਨ?” ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ”ਮੈਡਮ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਅਹੁਦਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾ ਸਕਦਾ, ਆਓ ਸੋਫ਼ੇ ਤੇ ਬੈਠਕੇਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟੋਕਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ”ਜਨਾਬ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਬੋਲੋ।” ”ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬੋਲਣ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹਨ,” ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਸਾਹਿਬਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਿਹਾ। ”ਅੱਛਾ, ਫਿਰ ਠੀਕ ਹੈ” ਮੈਂ ਗੱਲ ਮੁਕਾਣੀ ਚਾਹੀ।

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸੋਫ਼ੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਤੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਲੋਕ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਬੱਸ ਨਾ ਛੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਖਾਸ ਦਿਨ/ਸਮਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਅਸੂਲ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਦਫਤਰ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮਰਜੀ ਮਿਲ ਲੈਣ।

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਲਖ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, ”ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਇੱਥੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਕਰਵਾਵਾਂਗੀ।” ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ/ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ-ਧਮਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਦੋਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਕਿਹਾ, ”ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੇ ਮੂਡ ਨਾਲ ਇਸ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਓਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਸਤਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਿਫ਼ਟ ਤੱਕ ਛੱਡਣ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਡ ਖਰਾਬ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਹਰ ਛੱਡਣ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਟਾਫ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਅਣਉਚਿਤ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ।”

ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 1 ਵਜੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਡੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੀ।

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਕਿ 3 ਵਜੇਤੱਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਦੇ ਰਹਾਇਸ਼ੀ ਦਫਤਰ ਪਹੁੰਚੋ। ਮੈਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ ਅਤੇ 2.30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਜੋਏ ਸ਼ਰਮਾ, ਆਈ.ਏ.ਐਸ., ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਿੱਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।

ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਸਾਹਿਬਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਦੇਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਾਖ਼ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਫ਼ਾਈਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਕਿਹਾ, ”ਮੈਂ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਮੈਡਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਢੋਲ ਜੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।” ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਮੇਰੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਅਜੋਏ ਸ਼ਰਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੀ ਨਿਬੇੜਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ ਤੇ ਹੀ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਐਮ. ਐਲ. ਏ. ਸਾਹਿਬਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਐਮ. ਐਲ. ਏ.ਦੇ ਸੁਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ”ਡੀ ਪੀ ਆਈ ਸਾਹਿਬ, ਐਵੇਂ ਗ਼ਲਤ ਫ਼ਹਿਮੀ ਹੋ ਗਈ ਸਾਡੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਕਰਨੇ ਹਨ।”

ਲਗਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਫਤਰ ਵਿਖੇ ਮੇਰੇ ਅਕਸ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਵਰਨਾ ਵਿਧਾਇਕਾ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਉਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।

ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢੋਲ

94171 53819

Continue Reading

Latest News

Trending